Werner Heisenberg (1901–1976) – người chứng minh rằng… bạn không thể biết mọi

Werner Heisenberg (1901–1976) – người chứng minh rằng… bạn không thể biết mọi thứ
Nếu Maxwell cho ta sóng điện từ,
Bohr cho ta nguyên tử,
thì Heisenberg nói:
???? “Ở cấp độ lượng tử, bản thân sự chắc chắn không tồn tại.”
Ông là cha đẻ của Nguyên lý bất định – một trong những ý tưởng gây sốc nhất khoa học.
???? Chàng trai mê toán… và chơi piano
Heisenberg không phải kiểu nhà khoa học “khô khan”.
Ông:
-
Chơi piano rất giỏi
-
Yêu triết học
-
Bị cuốn hút bởi những câu hỏi lớn về thực tại
Và rồi ông bước vào thế giới cơ học lượng tử – nơi mọi thứ trở nên kỳ lạ.
????️ Vấn đề lớn của vật lý lúc đó
Các nhà khoa học biết electron tồn tại,
nhưng không thể hiểu:
❓ Electron thực sự “ở đâu”?
❓ Nó di chuyển thế nào?
Càng đo, càng rối.
Heisenberg quyết định làm điều táo bạo:
???? Bỏ luôn ý tưởng “quỹ đạo electron”.
Ông nói:
“Chúng ta chỉ nên nói về những gì có thể đo được.”
???? Nguyên lý bất định ra đời
Năm 1927, ông đưa ra công thức nổi tiếng:
???? Bạn không thể biết đồng thời chính xác:
-
Vị trí của hạt
-
Và vận tốc của nó
Càng biết rõ cái này → càng mù cái kia.
Không phải vì thiết bị kém.
Không phải vì đo chưa đủ tốt.
???? Mà vì vũ trụ hoạt động như vậy.
Sự bất định là tính chất cơ bản của tự nhiên.
???? Điều này thay đổi mọi thứ
Trước đây khoa học tin:
Nếu biết mọi dữ liệu → dự đoán được tương lai.
Sau Heisenberg:
???? Không. Tương lai chỉ có thể dự đoán bằng xác suất.
Vũ trụ giống như:
???? Một trò chơi có yếu tố “xúc xắc”.
Einstein cực kỳ khó chịu:
“Chúa không chơi xúc xắc.”
Heisenberg và Bohr trả lời:
“Có đấy.”
???? Nobel ở tuổi 31
Heisenberg nhận Nobel Vật lý 1932 khi mới 31 tuổi.
Ông là một trong những người trẻ nhất từng nhận giải.
⚔️ Cuộc đời đầy tranh cãi
Trong Thế chiến II, ông làm việc tại Đức Quốc xã trong dự án hạt nhân.
Một câu hỏi lịch sử gây tranh cãi:
???? Heisenberg không thể chế tạo bom nguyên tử?
Hay không muốn?
Lịch sử vẫn còn tranh luận.
???? Di sản của Heisenberg
Nguyên lý bất định ảnh hưởng đến:
-
Vật lý hạt
-
Điện tử
-
Laser
-
Công nghệ bán dẫn
-
Triết học về tự do và quyết định
Ông đã dạy thế giới rằng:
???? Ở mức sâu nhất, thực tại không chắc chắn.
Và có lẽ… đó là điều khiến vũ trụ thú vị.
