Sofia Kovalevskaya – Cô gái “hack hệ thống” để trở thành thiên tài toán học

images-16

 

Sofia Kovalevskaya – Cô gái “hack hệ thống” để trở thành thiên tài toán học

Nếu phải chọn một cuộc đời vừa lãng mạn – nổi loạn – bi kịch – và truyền cảm hứng, Sofia Kovalevskaya gần như là ứng viên số 1 trong lịch sử toán học.

Bà không chỉ là thiên tài.
Bà là người phải chiến đấu để được phép… học toán.

Tuổi thơ bắt đầu từ… giấy dán tường toán học

Sofia sinh năm 1850 tại Nga, trong một gia đình quý tộc nhưng không giàu.

Khi chuyển nhà, gia đình không đủ tiền mua giấy dán tường cho phòng trẻ em.
Họ dùng thứ có sẵn: những trang sách toán cũ.

Trên tường phòng ngủ của cô bé Sofia là:

  • Công thức vi phân

  • Tích phân

  • Phương trình giải tích

Cô lớn lên nhìn thấy toán học mỗi ngày như tranh treo tường.

Sau này bà kể lại:

“Những ký hiệu ấy khiến tôi tò mò như những câu thần chú.”

Có thể nói đây là “phòng ngủ STEM” đầu tiên của lịch sử ????

Thời đó phụ nữ không được học đại học

Ở Nga thế kỷ 19:

  • Phụ nữ không được học đại học

  • Không được đi nước ngoài một mình

  • Không được làm khoa học

Nhưng Sofia lại muốn trở thành nhà toán học.

Cách duy nhất để rời Nga là…
???? kết hôn.

Và thế là bà làm điều cực kỳ táo bạo:

Kết hôn giả với một sinh viên tên Vladimir Kovalevsky để có quyền đi du học.

Một “startup marriage” đúng nghĩa ????

Người thầy thiên tài nhận dạy riêng vì trường không cho nữ sinh học

Sofia sang Đức học với Karl Weierstrass – một trong những nhà toán học vĩ đại nhất thế kỷ 19.

Nhưng đại học Berlin từ chối bà vì… là phụ nữ.

Weierstrass xem bài làm của Sofia và bị sốc.

Ông nói đại ý:

“Tôi chưa từng thấy tài năng như vậy.”

Và ông quyết định:
???? Dạy riêng 1–1 trong nhiều năm.

Nhờ vậy Sofia hoàn thành luận án tiến sĩ – một kỳ tích vào thời đó.

Người phụ nữ đầu tiên trở thành giáo sư toán ở châu Âu

Năm 1889, Sofia đạt được điều chưa từng có:

• Nữ giáo sư toán đầu tiên ở châu Âu
• Người phụ nữ đầu tiên thắng giải toán học Prix Bordin của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp

Công trình nổi tiếng nhất của bà:
Phương trình Kovalevskaya trong cơ học – nghiên cứu chuyển động quay của vật rắn.

Đây là bài toán cực khó mà trước đó chỉ có Euler và Lagrange từng giải được các trường hợp đặc biệt.

Bà trở thành:
???? Người phụ nữ đầu tiên đóng góp lớn vào toán học “đỉnh cao”.

Một cuộc đời vừa là khoa học vừa là văn học

Sofia không chỉ làm toán.

Bà còn:

  • Viết tiểu thuyết

  • Viết kịch

  • Viết hồi ký

Bà tin rằng khoa học và nghệ thuật không tách rời.

Một câu nói rất nổi tiếng của bà:

English:

“It is impossible to be a mathematician without being a poet in soul.”

Tiếng Việt:

“Không thể là nhà toán học nếu tâm hồn không có chất thơ.”

Cuộc đời ngắn ngủi nhưng mở ra cánh cửa cho hàng triệu phụ nữ

Sofia mất khi mới 41 tuổi vì bệnh viêm phổi.

Nhưng những gì bà để lại rất lớn:

  • Mở đường cho phụ nữ trong khoa học

  • Chứng minh tài năng không phụ thuộc giới tính

  • Trở thành biểu tượng của phụ nữ STEM

Ngày nay, khi phụ nữ học toán, vật lý, AI…
Họ đang đi trên con đường mà Sofia đã phải chiến đấu để mở ra.

Bình luận