Max Planck (1858–1947) – người mở cánh cửa đến thế giới lượng tử

tai-xuong-40

Max Planck (1858–1947) – người mở cánh cửa đến thế giới lượng tử

Nếu vật lý hiện đại là một kỷ nguyên mới,
thì Planck chính là người bật công tắc khởi động.

Irony lớn nhất:
???? Ông không hề muốn “cách mạng hóa vật lý”.
Ông chỉ cố sửa một bài toán nhỏ… và vô tình thay đổi cả khoa học.

???? Bài toán tưởng như vô hại

Cuối thế kỷ 19, vật lý gần như hoàn chỉnh.

Nhiều nhà khoa học tin rằng:
???? “Chỉ còn vài chi tiết nhỏ cần hoàn thiện.”

Một trong những “chi tiết nhỏ” đó là:
???? Bức xạ vật đen (blackbody radiation)

Nói đơn giản:
Một vật nóng phát ra ánh sáng như thế nào?

Nghe đơn giản… nhưng mọi công thức đều sai bét.

Thậm chí dẫn đến nghịch lý:
???? “Thảm họa tử ngoại” (ultraviolet catastrophe)

Theo vật lý cổ điển:
→ Vật nóng phải phát ra năng lượng vô hạn ????

Rõ ràng… không đúng.

Năm 1900, Planck thử một mẹo toán học.

Ông giả sử:
???? Năng lượng không liên tục
mà được phát ra theo gói nhỏ.

Ông gọi mỗi gói là:
✨ Quantum

Tức là:
Năng lượng chỉ có thể tồn tại theo “bước nhảy”.

Giống như:

Điều thú vị:

Planck nghĩ đây chỉ là thủ thuật toán học.

Ông không tin tự nhiên thật sự hoạt động như vậy.

Nhưng rồi…

Einstein dùng ý tưởng này giải thích hiệu ứng quang điện.
Bohr dùng nó cho mô hình nguyên tử.
Heisenberg & Schrödinger xây dựng cơ học lượng tử.

Thế là:
???? Cơ học lượng tử ra đời.

Planck nhận Nobel 1918.

Tên ông gắn liền với:
???? Hằng số Planck (h)

Một trong những hằng số cơ bản nhất vũ trụ.

Nó xuất hiện trong:

Bạn đang sống trong thế giới Planck.

Cuộc đời cá nhân của Planck rất đau buồn:

Ông sống qua hai cuộc thế chiến.

Dù vậy, ông vẫn tiếp tục làm khoa học.

Newton → mở ra vật lý cổ điển
Planck → mở ra vật lý lượng tử
Einstein → mở ra thuyết tương đối

Planck là điểm khởi đầu của vật lý hiện đại.

Ông từng nói:

“Một chân lý khoa học mới không chiến thắng bằng cách thuyết phục đối thủ…
mà vì thế hệ cũ dần qua đi.”