John Nash – Thiên tài Game Theory và hành trình từ đỉnh cao đến vực sâu

tai-xuong-22

John Nash – Thiên tài Game Theory và hành trình từ đỉnh cao đến vực sâu

Nếu bạn từng xem phim A Beautiful Mind, thì đây chính là nhân vật đó.
Nhưng đời thật của John Nash còn kỳ lạ và đau đớn hơn phim rất nhiều.

Ông là người đã thay đổi:

  • Kinh tế học

  • Chiến lược quân sự

  • Đàm phán quốc tế

  • Thậm chí cả cách các công ty cạnh tranh

Chỉ với một ý tưởng: Nash Equilibrium.

???? Tuổi thơ của một “đứa trẻ lạ”

John Nash sinh năm 1928 tại Mỹ.

Từ nhỏ:

  • Ít bạn

  • Không giỏi giao tiếp

  • Thích đọc sách một mình

  • Tự làm thí nghiệm trong phòng

Giáo viên từng nhận xét:

“Nash không học theo cách người khác học.”

Ông không thích học thuộc.
Ông thích tự tìm ra quy luật.

???? Bài luận 27 trang làm thay đổi kinh tế học

Khi học tiến sĩ tại Princeton, Nash viết luận án… chỉ 27 trang.

Tên đề tài: Non-Cooperative Games.

Không ai ngờ rằng luận án ngắn ngủi này sẽ mang lại cho ông Nobel Kinh tế sau này.

♟️ Nash Equilibrium – Ý tưởng thay đổi thế giới

Trước Nash, kinh tế học giả định:

  • Con người hợp tác để đạt kết quả tốt nhất.

Nash nói:

“Không. Mỗi người theo đuổi lợi ích riêng.”

Ông đặt câu hỏi:

???? Điều gì xảy ra khi mọi người đều tối ưu cho chính mình cùng lúc?

Kết quả:

???? Nash Equilibrium

Trạng thái mà:

  • Không ai có thể cải thiện kết quả bằng cách thay đổi chiến lược một mình.

Ví dụ đơn giản: hai quán cà phê trên bãi biển

Nếu chỉ có 1 quán → đặt giữa bãi biển.
Nếu có 2 quán → cả hai đều dồn về giữa để không mất khách.

Kết quả:

  • Không tối ưu cho khách

  • Nhưng ổn định cho chủ quán

Đó chính là Nash Equilibrium.

???? Ứng dụng khắp thế giới

Ý tưởng của Nash được dùng trong:

  • Đàm phán quốc tế ????

  • Chiến lược hạt nhân ☢️

  • Kinh tế học ????

  • Đấu giá ????

  • Thương mại điện tử ????

  • AI & machine learning ????

Mỗi khi nhiều người/AI cạnh tranh → Nash xuất hiện.

????️ Bi kịch: Tâm thần phân liệt

Ở tuổi 30, khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp, Nash bắt đầu:

  • Nghe thấy giọng nói

  • Tin rằng có âm mưu chính trị

  • Hoang tưởng bị theo dõi

Ông được chẩn đoán schizophrenia (tâm thần phân liệt).

Ông mất:

  • Công việc

  • Danh tiếng

  • Gia đình gần như tan vỡ

  • Khả năng nghiên cứu

Suốt 30 năm, ông sống như cái bóng.

Nhiều người nghĩ thiên tài này đã biến mất mãi mãi.

???? Sự trở lại không tưởng

Điều kỳ diệu xảy ra:

Nash dần hồi phục khi lớn tuổi.

Ông quay lại Princeton, tiếp tục suy nghĩ toán học.

Năm 1994 — sau gần 50 năm kể từ luận án 27 trang:

???? Ông nhận Nobel Kinh tế.

Cả thế giới kinh ngạc.

Một thiên tài từng bị lãng quên… trở lại đỉnh cao.

???? Kết thúc buồn nhưng đẹp

Năm 2015, Nash và vợ qua đời trong tai nạn xe.
Chỉ vài ngày sau khi ông nhận Abel Prize – giải thưởng toán học danh giá nhất.

Cuộc đời ông giống một đường cong toán học:

  • Lên cực cao

  • Rơi xuống cực sâu

  • Rồi lại vươn lên

✨ Di sản của John Nash

Ông chứng minh:

Một ý tưởng đúng có thể sống lâu hơn mọi khó khăn của cuộc đời.

Chỉ 27 trang… nhưng ảnh hưởng cả thế giới.

Bình luận