Blaise Pascal – thiên tài sống giữa lý trí và đức tin

Blaise Pascal – thiên tài sống giữa lý trí và đức tin

Blaise Pascal là kiểu thiên tài khiến người ta bối rối: ông vừa là nhà toán học, vừa là nhà vật lý, vừa là triết gia, lại vừa là nhà thần học. Ông sống chỉ 39 năm, nhưng để lại dấu ấn ở hầu như mọi lĩnh vực mình chạm tới.

Thiên tài từ tuổi thiếu niên

Pascal sinh năm 1623 tại Pháp. Khi mới 16 tuổi, ông đã chứng minh một định lý hình học quan trọng (Định lý Pascal). Không lâu sau, ông phát minh ra máy tính cơ học đầu tiên để giúp cha mình tính thuế — một trong những tiền thân của máy tính hiện đại.

Người đặt nền móng cho xác suất

Cùng với Fermat, Pascal là người sáng lập lý thuyết xác suất. Từ những câu hỏi tưởng chừng rất đời thường như chia tiền cược thế nào cho công bằng, ông mở ra cả một ngành toán học mới, ảnh hưởng sâu sắc đến:

• Thống kê

• Kinh tế học

• Khoa học dữ liệu

• Trí tuệ nhân tạo

Lý trí không phải tất cả

Sau một biến cố tinh thần, Pascal dần rời xa khoa học thuần túy để suy tư về con người, đức tin và ý nghĩa sống. Tác phẩm Pensées (Những suy tưởng) của ông vẫn được trích dẫn đến ngày nay.

Câu nói nổi tiếng nhất của Pascal:

“Trái tim có những lý lẽ mà lý trí không hiểu được.”

Thiên tài mong manh

Pascal có sức khỏe yếu, thường xuyên đau đớn vì bệnh tật. Có lẽ chính sự mong manh ấy khiến ông nhìn thế giới với chiều sâu hiếm có — nơi khoa học và đức tin không đối lập, mà bổ sung cho nhau.

Pascal không chỉ hỏi: ‘thế giới vận hành thế nào?’ — ông hỏi: ‘con người nên sống ra sao?’